Op. Dr. Ersun Topal

Türkiye'de uygunluk, Sağlık Bakanlığı'nın Obezite ve Metabolik Cerrahi Klinik Protokolü (2026) esas alınarak sağlık kurulu değerlendirmesiyle belirlenir. Protokole göre yaşam tarzı değişikliği ve diğer yöntemlerle yeterli sonuç alınamayan yetişkinlerde vücut kitle indeksi (VKİ) 40 kg/m² ve üzeri, 35–39,9 kg/m² ile birlikte obeziteyle ilişkili hastalıklar ya da 30–34,9 kg/m² ile birlikte kontrol altına alınamayan tip 2 diyabet gibi durumlar değerlendirmeye alınır; VKİ 30 kg/m²'nin altında bariatrik cerrahi uygulanmaz. Karar yalnızca VKİ'ye göre değil, genel sağlık durumu ve eşlik eden hastalıklar birlikte ele alınarak verilir.

Obezite ve metabolik cerrahinin SGK tarafından karşılanıp karşılanmadığı ve hangi koşullarda karşılandığı, güncel Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) hükümlerine göre belirlenir. Bu süreçte sağlık kurulu raporu ve Sağlık Bakanlığı klinik protokolündeki ölçütler de belirleyicidir; kurallar zaman içinde değişebilir. Kendi durumunuz için güncel bilgiyi ameliyatın planlandığı hastaneden ve SGK'dan teyit etmeniz önerilir.

Obezite ameliyatları çoğunlukla kapalı (laparoskopik) yöntemle yapılır ve pıhtı gibi komplikasyonları önlemek için genellikle ameliyat günü kısa yürüyüşlere başlanması önerilir. Hastanede kalış süresi ve günlük işlere dönüş; uygulanan yönteme, iyileşmenin seyrine ve işinizin fiziksel yüküne göre kişiden kişiye değişir. Bu dönemde kademeli beslenme planına uymak ve kontrol randevularını aksatmamak önemlidir.

Uzun dönemde kaybedilen kilonun bir kısmının geri alınması mümkündür; bu durum beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite, metabolik etkenler ve takibe katılımla yakından ilişkilidir. Kilo artışı erken fark edildiğinde beslenme desteği, ilaç tedavisi ve gerekirse revizyon gibi seçenekler zamanında değerlendirilebilir. Ayrıntılar için tekrar kilo alımı sayfasına göz atabilirsiniz.

Tüp midede midenin büyük kısmı çıkarılır ve bağırsaklarda değişiklik yapılmaz. Gastrik bypassta ise mideden küçük bir cep oluşturulup ince bağırsağa bağlanır; midenin geri kalanı, on iki parmak bağırsağı ve ince bağırsağın ilk bölümü besinlerin geçiş yolunun dışında kalır. Reflü, tip 2 diyabet ve beslenme alışkanlıkları gibi etkenler seçimde önemlidir; hangi yöntemin uygun olduğu kişisel değerlendirmeyle belirlenir.

Hayır. "Şeker ameliyatı" olarak da bilinen metabolik cerrahi, tip 2 diyabet ile birlikte obezitesi olan belirli hastalarda değerlendirilen bir tedavi seçeneğidir; tip 1 diyabetin veya gebelik diyabetinin tedavisi değildir. Uygunluk; vücut kitle indeksi, diyabetin süresi ve kontrolü, pankreasın insülin üretme kapasitesi ve genel sağlık durumu birlikte değerlendirilerek, Sağlık Bakanlığı protokolü ve sağlık kurulu sürecine göre belirlenir. Protokole göre VKİ 30 kg/m²'nin altında bariatrik-metabolik cerrahi uygulanmaz.

Hayır. Mide balonu cerrahi bir işlem değildir; endoskopiyle yerleştirilen ya da kapsül biçiminde yutulan ve midede geçici olarak yer kaplayan bir yöntemdir. Belirli bir süre sonra çıkarılır veya kendiliğinden söner ve beslenme–yaşam tarzı programıyla birlikte uygulanır. Ameliyat gerektirmese de kendine özgü riskleri vardır ve uygunluk hekim değerlendirmesiyle belirlenir.

Evet. Uluslararası beslenme kılavuzları (ASMBS 2016, AACE/TOS/ASMBS 2019), bariatrik cerrahi sonrasında ömür boyu multivitamin–mineral desteği ve düzenli kan tetkiki önerir. Ameliyatın türüne göre B12 vitamini, demir, kalsiyum ve D vitamini gibi ek destekler gerekebilir; SADI-S ve duodenal switch gibi emilimi belirgin etkileyen yöntemlerde ihtiyaç daha fazladır. Dozları, kan değerlerinize göre ekibiniz belirler.