IFSO'nun 2022 pozisyon bildirisine göre tüp mide ile transit bipartisyon, ideal olarak bir klinik çalışma veya kayıt sistemi (registry) kapsamında ve hastaya yöntemin yenilikçi niteliği, olası riskleri, yararları ve mevcut alternatifleri hakkında yansız bilgi verilerek uygulanmalıdır. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı Obezite ve Metabolik Cerrahi Klinik Protokolü (2026), sleeve plus yöntemlerin rutin klinik uygulamada kullanılmaması gerektiğini belirtir.
Yöntemin ilkesi
Transit bipartisyon, Brezilyalı cerrah Sergio Santoro ve ekibi tarafından tanımlanmıştır; yöntemin sonuçlarını aktaran temel yayınlardan biri 2012'de Annals of Surgery dergisinde yayımlanmıştır. "Bipartisyon" sözcüğü, besin geçişinin (transit) iki yola bölünmesini anlatır. Bu yöntem, tüp mideye bir ek işlem eklenen ve Sağlık Bakanlığı protokolünde "sleeve plus" başlığı altında ele alınan yöntemlerdendir.
Ameliyatın ilk bileşeni bir tüp midedir. İkinci bileşende, tüp midenin alt bölümü (antrum) ile ince bağırsağın son bölümü olan ileum arasında bir bağlantı oluşturulur. Mide çıkışı (pilor) ve on iki parmak bağırsağı kapatılmaz. Böylece besinlerin bir kısmı normal yoldan on iki parmak bağırsağına, bir kısmı ise yeni bağlantı üzerinden doğrudan ileuma geçebilir; hiçbir bağırsak bölümü besin geçişinin tamamen dışında bırakılmaz. Sağlık Bakanlığı protokolü, bu yapıda besin akışının ince bağırsağın son yaklaşık 300 cm'lik bölümüne yönlendirildiğini ve on iki parmak bağırsağının kesilmediğini belirtir.
Transit bipartisyonda mide, ince bağırsağın son bölümü olan ileuma bağlanır. Kalın bağırsakla bir bağlantı söz konusu değildir.
Yöntemin dayandığı düşünce, besinlerin bir kısmının ince bağırsağın son bölümüne daha erken ulaşmasının, tokluk ve kan şekeri düzenlemesiyle ilişkili bağırsak hormonlarını etkileyebileceğidir. Bu varsayımın uzun dönemde hangi klinik sonuçlara karşılık geldiği henüz büyük ve uzun süreli karşılaştırmalı çalışmalarla gösterilmemiştir.
Farklı teknikler ve standartlaşma
Transit bipartisyon tek bir standart teknikten oluşmaz. Yayınlarda ve Sağlık Bakanlığı protokolünde farklı biçimler tanımlanır:
- Roux-en-Y biçimi: Santoro'nun tanımladığı ilk biçimdir; ileum ayrılarak mideye bağlanır ve ince bağırsakta ikinci bir bağlantı yapılır.
- Loop (tek anastomozlu) bipartisyon: Sağlık Bakanlığı protokolünde tanımlandığı üzere, mide ile ileum arasında, ince bağırsağın kalın bağırsağa birleştiği noktadan yaklaşık 250–350 cm uzaklıkta tek bir bağlantı yapılır.
- SASI (tek anastomozlu sleeve-ileal bypass): Benzer ilkeye dayanan tek bağlantılı bir çeşittir; IFSO bunu da araştırma aşamasındaki yöntemler arasında sayar.
Bağırsak uzunlukları ve teknik ayrıntılar merkezler ve yayınlar arasında farklılık gösterir. Standartlaşmanın sınırlı olması, sonuçların karşılaştırılmasını ve genellenmesini güçleştirir.
Diğer yöntemlerle yapısal farklar
| Yöntem | Temel yapı | Güncel durum |
|---|---|---|
| Tüp mide | Mide küçültülür; bağırsak düzeni değişmez | Standart yöntem |
| Roux-en-Y gastrik bypass | Küçük mide cebi ince bağırsağa bağlanır; on iki parmak bağırsağı ve ince bağırsağın ilk bölümü besin geçişinin dışında kalır | Standart yöntem |
| SADI-S | Tüp mide; on iki parmak bağırsağı ileuma tek bağlantıyla birleşir; ince bağırsağın uzun bir bölümü besin geçişinin dışında kalır | ASMBS ve IFSO tarafından kabul edilen yöntem; uzun dönem verileri sınırlı |
| Transit bipartisyon | Tüp mide; mide ile ileum arasında ek bağlantı; besin iki yoldan geçebilir, hiçbir bölüm tamamen dışarıda kalmaz | IFSO: araştırma aşamasında. Sağlık Bakanlığı: rutin klinik uygulamada kullanılmamalı |
Tabloyu yana kaydırarak inceleyebilirsiniz.
Basitleştirilmiş bir karşılaştırmadır; yöntemlerin etkinliği veya güvenliği hakkında bir sıralama yapmaz.
Uluslararası ve ulusal değerlendirmeler
IFSO 2022 pozisyon bildirisi
Uluslararası Obezite ve Metabolik Hastalıklar Cerrahisi Federasyonu (IFSO), 2022'de yayımladığı "Yenilikçi bariatrik yöntemler ve bariatrik cerrahide etik" başlıklı pozisyon bildirisinde, hangi yöntemlerin araştırma protokolleri dışında rutin olarak sunulabileceğini, hangilerinin ise hâlâ araştırma aşamasında olduğunu ve daha fazla veriye ihtiyaç duyduğunu değerlendirmiştir. Bu bildiride tüp mide ile transit bipartisyon ve SASI, araştırma aşamasındaki (investigational) yöntemler arasında yer alır.
IFSO'ya göre bu yöntemler ideal olarak bir klinik çalışma veya kayıt sistemi kapsamında uygulanmalı; hastalar yöntemin yenilikçi niteliği, olası riskleri, yararları ve mevcut alternatifleri hakkında yansız biçimde bilgilendirilmelidir. Yöntemi geliştiren araştırmacılar bu sınıflandırmaya bilimsel bir yazıyla itiraz etmiştir (Santoro ve Ramos, 2023). Bilimsel tartışma sürmekle birlikte, Türkiye'deki uygulama açısından bağlayıcı çerçeve Sağlık Bakanlığı klinik protokolüdür.
Sağlık Bakanlığı Obezite ve Metabolik Cerrahi Klinik Protokolü (2026)
Protokolün "Sleeve Plus Yöntemler" başlıklı 4.6. bölümü, transit bipartisyonu ve loop bipartisyonu tanımladıktan sonra şu değerlendirmeyi yapar:
Sleeve plus yöntemler henüz uluslararası kılavuzlarda kabul edilmiş standart yöntemler arasında yer almamaktadır. Bu nedenle rutin klinik uygulamada kullanılmamalıdır.
— T.C. Sağlık Bakanlığı, Obezite ve Metabolik Cerrahi Klinik Protokolü – Revizyon 01 (Nisan 2026), §4.6
Protokole göre bu yöntemler yine de gündeme gelirse şu koşullar öne çıkar:
- Bilinen ve öngörülemeyen riskleri, alternatifleri ve uzun dönem sonuçların bilinmediğini açıklayan ayrıntılı bir aydınlatılmış onam alınması
- Uygulamanın yalnızca bariatrik cerrahi ve komplikasyon yönetiminde yüksek deneyime sahip merkezlerde yapılması
- Ömür boyu takip ve vitamin–mineral eğitimi sağlanması
- Sonuçların izlenebilmesi için verilerin ulusal kayıt sistemine girilmesi (öneri)
Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği'nin (TEMD) 2026 diyabet kılavuzu da standart bariatrik yöntemler arasında transit bipartisyona yer vermez.
Araştırma verileri ne söylüyor?
Transit bipartisyona ilişkin yayımlanmış randomize çalışmalardan biri (Azevedo ve ark., Obesity Surgery 2018), tip 2 diyabeti olan 20 erkek hastada yöntemi standart ilaç tedavisiyle karşılaştırmıştır; yani yöntem başka bir ameliyatla karşılaştırılmamıştır. Yöntemi tüp mide, gastrik bypass veya SADI-S gibi standart ameliyatlarla karşılaştıran, geniş katılımlı ve uzun süreli randomize çalışmalar sınırlıdır.
Bu nedenle mevcut verilerle transit bipartisyonun kilo kaybı, tip 2 diyabet veya beslenme güvenliği açısından standart yöntemlerden üstün olduğu söylenemez. Tip 2 diyabette ameliyat sonrası hedef, hangi yöntem uygulanırsa uygulansın, uluslararası uzlaşı raporunda tanımlanan remisyondur: ilaçlar bırakıldıktan en az 3 ay sonra HbA1c'nin %6,5'in altında olması (Riddle ve ark., 2021). Remisyon, diyabetin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez ve düzenli izlem gerektirir.
Olası riskler
Transit bipartisyon, tüp mideye ait riskleri ve ek bağırsak bağlantısına ait riskleri birlikte taşır. Uzun dönem riskler tam olarak bilinmemektedir.
- Zımba hattında veya bağlantı yerinde kaçak, kanama, pıhtı ve yara enfeksiyonu
- Mide ile ince bağırsak arasındaki bağlantıda ülser (marjinal ülser)
- Vitamin, mineral ve protein eksiklikleri — protokolün ömür boyu takip ve vitamin–mineral eğitimi öngörmesinin nedenlerinden biri
- Tüp mide bileşenine bağlı reflü
- Bağırsak bağlantısı içeren ameliyatlarda görülebilen bağırsak tıkanıklığı ve iç fıtık
- Uzun dönem sonuçlara ilişkin belirsizlik
Bu tür bir ameliyat geçirdiyseniz; şiddetli veya giderek artan karın ağrısı, ateş, hızlı kalp atımı, nefes darlığı, sıvıları tutamama, kanlı kusma ya da siyah dışkı gibi belirtilerde vakit kaybetmeden ekibinize veya en yakın acil servise (112) başvurun ve geçirdiğiniz ameliyatın türünü belirtin.
Bu ameliyatı geçirdiyseniz
Daha önce transit bipartisyon veya benzeri bir sleeve plus ameliyatı geçirdiyseniz, düzenli takip ve vitamin–mineral kontrolleri diğer bariatrik ameliyatlarda olduğu gibi ömür boyu önemlidir. Kontrollerinizde ameliyatın türünü ve mümkünse ameliyat raporunu hekiminizle paylaşın; bu bilgi, bağırsak yapınızın doğru anlaşılmasını sağlar.
Yetersiz kilo kaybı, tekrar kilo alımı, reflü veya sindirim yakınmaları gibi durumlarda seçenekler bireysel olarak değerlendirilir. Bkz. revizyon değerlendirmesi ve ameliyat sonrası takip.
Standart kabul edilen seçenekler
Obezite ve tip 2 diyabetin cerrahi tedavisinde uluslararası derneklerce kabul edilen yöntemler arasında tüp mide, gastrik bypass, mini gastrik bypass ve seçilmiş hastalarda emilimi daha belirgin azaltan SADI-S yer alır. Her yöntemin kendine özgü yararları ve riskleri vardır; hangisinin uygun olduğu kişisel bir değerlendirmeyle belirlenir. Türkiye'de ameliyata uygunluk ise Sağlık Bakanlığı protokolü ve sağlık kurulu değerlendirmesiyle belirlenir. Metabolik cerrahi hakkında genel bilgi için: metabolik cerrahi.
Sık sorulan sorular
Transit bipartisyon hakkında sık sorulanlar
"Araştırma aşamasında (investigational)" ne demek?
Bir yöntemin araştırma aşamasında sayılması, etkinliğine ve güvenliğine ilişkin verilerin standart yöntemler kadar olgunlaşmadığı ve daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulduğu anlamına gelir. IFSO bu nedenle bu tür yöntemlerin ideal olarak klinik çalışma veya kayıt sistemi kapsamında uygulanmasını önerir. Bu sınıflama yöntemin zararlı olduğu anlamına gelmez; uzun dönem yarar ve risklerinin henüz yeterince bilinmediğini gösterir.
Transit bipartisyon tip 2 diyabette remisyon sağlar mı?
Metabolik cerrahi sonrası hedef, ilaçsız en az 3 ay HbA1c'nin %6,5'in altında kalması olarak tanımlanan remisyondur. Transit bipartisyonun bu açıdan standart yöntemlerle karşılaştırıldığı geniş ve uzun süreli çalışmalar sınırlıdır. Diyabette değerlendirilen yöntemler hakkında metabolik cerrahi ve tip 2 diyabet sayfalarına bakabilirsiniz.
Transit bipartisyon ile SADI-S aynı ameliyat mı?
Hayır. Her ikisinde de tüp mide yapılır; ancak SADI-S'te on iki parmak bağırsağı ayrılarak ileuma bağlanır ve ince bağırsağın uzun bir bölümü besin geçişinin dışında kalır. Transit bipartisyonda ise on iki parmak bağırsağı kesilmez ve besin iki yoldan ilerleyebilir. SADI-S uluslararası derneklerce kabul edilen bir yöntemdir; transit bipartisyon ise IFSO tarafından araştırma aşamasında sayılır.
Bu sayfa, yöntemin uygulandığı anlamına mı gelir?
Hayır. Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve bir tedavi önerisi ya da hizmet tanıtımı değildir. Size uygun olabilecek seçenekler kişisel klinik değerlendirmede ele alınır.
Metabolik cerrahi seçenekleri hakkında sorularınız
Hangi yöntemin sizin için uygun olabileceği, güncel kılavuzlar ve Sağlık Bakanlığı protokolü çerçevesinde kişisel bir klinik değerlendirmeyle ele alınır.
Kaynaklar
- T.C. Sağlık Bakanlığı. Obezite ve Metabolik Cerrahi Klinik Protokolü – Revizyon 01 (Nisan 2026), §4.6 Sleeve Plus Yöntemler (2026). Resmi kurum · Erişim: 25 Eylül 2026
- Haddad A, Kow L, Herrera MF, et al. Innovative Bariatric Procedures and Ethics in Bariatric Surgery: the IFSO Position Statement. Obes Surg 2022;32(10):3217–3230 (2022). DOI: 10.1007/s11695-022-06220-8. PMID: 35922610. Meslek kuruluşu · Erişim: 25 Eylül 2026
- Santoro S, Castro LC, Velhote MC, et al. Sleeve gastrectomy with transit bipartition: a potent intervention for metabolic syndrome and obesity. Ann Surg 2012;256(1):104–110 (2012). DOI: 10.1097/SLA.0b013e31825370c0. PMID: 22609843. Bilimsel yayın · Erişim: 25 Eylül 2026
- Azevedo FR, Santoro S, Correa-Giannella ML, et al. A Prospective Randomized Controlled Trial of the Metabolic Effects of Sleeve Gastrectomy with Transit Bipartition. Obes Surg 2018;28(10):3012–3019 (2018). DOI: 10.1007/s11695-018-3239-3. PMID: 29704228. Bilimsel yayın · Erişim: 25 Eylül 2026
- Santoro S, Ramos AC. The Questionable IFSO Position Statement. Obes Surg 2023;33(2):665–667 (2023). DOI: 10.1007/s11695-022-06407-z. PMID: 36529832. Bilimsel yayın · Erişim: 25 Eylül 2026
- Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD). Diabetes Mellitus ve Komplikasyonlarının Tanı, Tedavi ve İzlem Kılavuzu – 2026 (Bariyatrik cerrahi) (2026). Meslek kuruluşu · Erişim: 25 Eylül 2026
- Riddle MC, Cefalu WT, Evans PH, et al. Consensus Report: Definition and Interpretation of Remission in Type 2 Diabetes. Diabetes Care 2021;44(10):2438–2444 (2021). DOI: 10.2337/dci21-0034. PMID: 34462270. Kılavuz · Erişim: 25 Eylül 2026
Sık sorulan sorular
Metabolik cerrahide hangi yöntemler kullanılır?
Tip 2 diyabeti olan hastalarda en sık değerlendirilen yöntemler tüp mide ve gastrik bypasstır; bazı durumlarda mini gastrik bypass veya SADI-S gibi yöntemler de gündeme gelebilir. Seçim; diyabetin süresi, kullanılan ilaçlar, reflü öyküsü ve beslenme takibine uyum gibi etkenlere göre yapılır. Transit bipartisyon gibi "sleeve plus" yöntemleri IFSO araştırma aşamasındaki işlemler arasında sınıflar; Sağlık Bakanlığı protokolü (2026) de bu yöntemlerin rutin klinik uygulamada kullanılmaması gerektiğini belirtir.
Ayrıntılı bilgiTransit bipartisyon nedir, rutin olarak uygulanır mı?
Transit bipartisyon, tüp mideye ek olarak mide ile ince bağırsağın son bölümü arasında ikinci bir bağlantı oluşturulan bir yöntemdir; besinlerin bir kısmı on iki parmak bağırsağından, bir kısmı doğrudan ince bağırsağın son bölümünden geçer. IFSO (2022) bu yöntemi araştırma aşamasındaki (investigational) işlemler arasında sınıflar; Sağlık Bakanlığı klinik protokolü (2026) de "sleeve plus" yöntemlerin rutin klinik uygulamada kullanılmaması gerektiğini belirtir. Uzun dönem sonuçları henüz yeterince bilinmemektedir.
Ayrıntılı bilgiDiğer yöntemler
Yöntemler "hangisi daha iyi" sorusuyla değil; kişinin sağlık durumu, önceki tedavileri ve klinik değerlendirmeyle ele alınır.
SADI-S Ameliyatı
Tüp mideye, on iki parmak bağırsağının ince bağırsağın son bölümüne tek bağlantıyla birleştirildiği bir bypass'ın…
Yöntemi inceleTüp Mide Ameliyatı
Midenin yaklaşık dörtte üçünün laparoskopik yöntemle çıkarılarak tüp biçiminde bir mide bırakıldığı, dünyada en sık…
Yöntemi inceleGastrik Bypass Ameliyatı
Midenin üst kısmından küçük bir mide cebi oluşturulup ince bağırsağa bağlandığı; hem yenebilen miktarı sınırlayan hem…
Yöntemi inceleDuodenal Switch
Tüp mide ile ince bağırsağın kapsamlı biçimde yeniden düzenlendiği, standart obezite ameliyatları içinde emilimi en…
Yöntemi inceleMini Gastrik Bypass
Midenin üst bölümünden oluşturulan uzun ve dar bir mide tüpünün ince bağırsağa tek bir bağlantıyla birleştirildiği…
Yöntemi incele
