Tip 2 Diyabet Risk Testi (FINDRISC)

FINDRISC nedir?

FINDRISC (Finnish Diabetes Risk Score, Fin Diyabet Risk Skoru), Finlandiya'da Jaana Lindström ve Jaakko Tuomilehto tarafından geliştirilen ve 2003 yılında Diabetes Care dergisinde yayımlanan bir risk anketidir. Anket, 35–64 yaş arasındaki geniş bir toplum örnekleminin 10 yıl boyunca izlenmesiyle elde edilen verilere dayanır.

Bugün yaygın olarak kullanılan sekiz soruluk sürüm, Fin Diyabet Derneği'nin (Diabetesliitto) formudur; özgün sürüme ailede diyabet öyküsü sorusu eklenmiştir ve toplam puan 0 ile 26 arasındadır. Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF) ve Kanada Koruyucu Sağlık Hizmetleri Görev Grubu bu anketi kullanır; Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği'nin (TEMD) 2026 diyabet kılavuzundaki Türkçe risk anketi de aynı puanlamayı kullanır.

Kimler için uygundur?

• Tanı konmuş diyabeti olmayan yetişkinler için tasarlanmıştır.
• Tip 1 veya tip 2 diyabet tanınız varsa bu test size yönelik değildir; takibinizi hekiminizle sürdürün.
• Test ilk olarak 35–64 yaş grubunda geliştirilmiştir; bazı kılavuzlar 18 yaş ve üzerindeki yetişkinlerde de kullanılabileceğini belirtir.
• Çocuk ve ergenler için uygun değildir.

Test hangi bilgileri kullanır?

Anket sekiz soru içerir: yaş, vücut kitle indeksi (boy ve kiloya göre hesaplanır), bel çevresi, günlük fiziksel aktivite, sebze-meyve tüketimi, yüksek tansiyon için ilaç kullanımı, daha önce kan şekerinin yüksek bulunup bulunmadığı ve ailede diyabet öyküsü. Her yanıtın bir puanı vardır; puanlar toplanarak 0–26 arasında bir skor elde edilir. Skorun hangi risk grubuna karşılık geldiği, sayfanın aşağısındaki "Puanlama ve risk grupları" tablosunda yer alır.

Soruların Türkçe ifadesi, özgün Fin formunun aslına uygun bir çevirisidir. VKİ, ekranda gösterildiği gibi bir ondalık basamağa yuvarlandıktan sonra puanlanır: 25–30 kg/m² arası (30,0 dahil) 1 puan, 30'un üzeri 3 puan alır. Bu kural özgün Fin formu ve TEMD kılavuzuyla aynıdır.

Puan ne anlama gelir?

Skor, sizinle benzer puana sahip kişilerden oluşan bir grupta önümüzdeki 10 yıl içinde tip 2 diyabet gelişme olasılığını tahmin eder. Örneğin "yüksek" risk grubundaki tahmin yaklaşık 3 kişiden 1'idir; bu, sizin için kişisel bir kesinlik değil, nüfus düzeyindeki bir olasılıktır. Aynı gruptaki bazı kişilerde diyabet gelişirken bazılarında hiç gelişmez.

Skor, şu anda diyabetiniz olup olmadığını da göstermez. Yüksek puan alan bazı kişilerde henüz fark edilmemiş diyabet veya prediyabet bulunabilir; bu durum yalnızca kan testleriyle anlaşılabilir.

Test neyi yapamaz?

• Tanı koymaz. Diyabet ve prediyabet tanısı yalnızca kan testleriyle konur: açlık plazma glukozu, HbA1c ve gerektiğinde oral glukoz tolerans testi (OGTT, şeker yükleme testi).
• Düşük puan bir güvence değildir. Çok su içme, sık idrara çıkma, açıklanamayan kilo kaybı veya belirgin yorgunluk gibi yakınmalarınız varsa, puanınız ne olursa olsun bir hekime başvurun.
• Diyabetin tipini ayırt etmez ve tip 1 diyabet riskini değerlendirmez.
• Hekim değerlendirmesinin yerini tutmaz. Tansiyon, kan yağları ve kullandığınız ilaçlar gibi bilgiler ancak muayenede bütüncül olarak ele alınabilir.

Türkiye'de geçerliliği

Türkiye Kronik Hastalıklar ve Risk Faktörleri Araştırması kohortundaki 12.249 kişinin verileriyle yapılan ülke çapındaki bir geçerlilik çalışmasında (Türe ve ark., 2025), FINDRISC'in eğri altı alanı (AUC) 0,76 bulunmuştur. Bu değer, testin ileride diyabet gelişen ve gelişmeyen kişileri kabaca ayırt edebildiğini gösterir (1,0 kusursuz ayrımı, 0,5 ise rastlantısal tahmini ifade eder). Aynı çalışmada Türkiye için en uygun kesme puanı 8,5 olarak hesaplanmıştır; bu değer araştırma amaçlıdır ve araç, uluslararası kabul görmüş risk gruplarını kullanır.

Test Türk toplumunda başka çalışmalarda da incelenmiştir; bunlar arasında Kayseri'de yapılan bir tarama çalışması (Atayoğlu ve ark., 2020) ve TEMD kılavuzunun atıf yaptığı bir değerlendirme (İdiz ve ark., 2024) yer alır.

Sonucunuza göre sonraki adımlar

• Düşük risk (0–6 puan): Sağlıklı beslenme ve düzenli fiziksel aktivite alışkanlıklarınızı sürdürün. Kilonuz, bel çevreniz veya sağlık durumunuz değişirse testi yeniden yapabilirsiniz.
• Hafif artmış ve orta risk (7–14 puan): Beslenme düzeninizi ve fiziksel aktivitenizi gözden geçirin. Özellikle orta risk grubundaysanız bir sağlık profesyoneliyle görüşmek, riskinizi daha ayrıntılı değerlendirmenize yardımcı olabilir.
• Yüksek risk (15–20 puan): Daha ayrıntılı bir risk değerlendirmesi için bir hekime başvurmanız önerilir.
• Çok yüksek risk (21–26 puan): Kan şekerinizin açlık ve gerekirse yükleme ya da yemek sonrası değerleriyle ölçülmesi için gecikmeden bir hekime başvurmanız önerilir. TEMD de bu gruptaki kişilerin diyabetten korunma programlarına alınmasını önerir.

Riskinizi azaltmak için

Testteki yaş ve aile öyküsü gibi etkenler değiştirilemez. Kilo, bel çevresi, fiziksel aktivite ve sebze-meyve tüketimi ise yaşam tarzı değişiklikleriyle etkilenebilir. Kan şekerinin normalden yüksek olduğu ancak diyabet düzeyine ulaşmadığı ara dönem hakkında prediyabet, hücrelerin insüline yanıtının azalması hakkında insülin direnci ve hastalığın kendisi hakkında tip 2 diyabet sayfalarından bilgi alabilirsiniz.

Gizliliğiniz

Yanıtlarınız ve puanınız tarayıcınızda hesaplanır; sunucumuza gönderilmez, çereze veya tarayıcı depolamasına kaydedilmez. Testin başında dilerseniz adınızı ve telefonunuzu bırakarak geri dönüş isteyebilirsiniz; bu isteğe bağlıdır ve sonucu görmek için gerekli değildir. Sonucunuz yalnızca "Sonucumu ilet" seçeneğini ayrıca onaylarsanız iletilir. Sonucunuzu saklamak isterseniz not alabilir veya ekran görüntüsü alabilirsiniz.

FINDRISC — Lindström J, Tuomilehto J. Diabetes Care 2003; Suomen Diabetesliitto (Fin Diyabet Derneği).