Türkiye'de geçerli ölçütler
Obezite ünitelerinde hasta seçimi ve uygulama şartları, Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen klinik protokole göre yürütülür. Nisan 2026'da yayımlanan güncel protokol, yaşam tarzı değişikliği ve diğer yöntemlerle yeterli sonuç alınamayan yetişkinler için aşağıdaki çerçeveyi tanımlar:
| Vücut kitle indeksi | Değerlendirmeye alınabilecek durum |
|---|---|
| 40 kg/m² ve üzeri | Obeziteye bağlı hastalıkların varlığından bağımsız olarak değerlendirilebilir. |
| 35–39,9 kg/m² | Obeziteye bağlı sağlık sorunları ile birlikte (Edmonton evre 2 ve üzeri). |
| 30–34,9 kg/m² | Diğer yöntemlerle kontrol altına alınamayan tip 2 diyabet ya da Edmonton evre 3 ve üzeri durumlar. |
| 30 kg/m²'nin altı | Bariatrik-metabolik cerrahi uygulanmaz. |
Tabloyu yana kaydırarak inceleyebilirsiniz.
Protokol ayrıca, obeziteye bağlı ciddi organ hasarı bulunan (evre 4) durumlarda cerrahinin kazancının daha fazla olacağı düşünülüyorsa uygulanabileceğini belirtir. Çocuk ve ergenler için ayrı ölçütler tanımlanmıştır.
Aynı ölçütler, Türkiye'de obezitenin çok disiplinli tedavisine ilişkin uzlaşı raporunda (Sonmez ve ark., 2025) da yer almaktadır.
Edmonton evrelemesi nedir?
Edmonton Obezite Evreleme Sistemi (EOSS; Sharma ve Kushner, 2009), obezitenin kişinin sağlığı üzerindeki etkisini; metabolik (örneğin diyabet, tansiyon), fiziksel (örneğin eklem sorunları, uyku apnesi) ve psikolojik/işlevsel açılardan derecelendirir. Aynı vücut kitle indeksine sahip iki kişiden birinde obeziteye bağlı ciddi sağlık sorunları varken diğerinde bulunmayabilir. Evreleme, bu farkı karar sürecine yansıtmayı amaçlar.
- Evre 0–1: Obeziteye bağlı belirgin bir sağlık sorunu yok ya da hafif/sınırda bulgular var.
- Evre 2: Tedavi gerektiren, obeziteye bağlı yerleşik hastalıklar (örneğin tip 2 diyabet, yüksek tansiyon, uyku apnesi) var.
- Evre 3: Obeziteye bağlı organ hasarı veya ciddi işlev kaybı var.
- Evre 4: Obeziteye bağlı ağır ve ileri düzey sağlık sorunları var.
Evreleme, muayene ve tetkikler sonrasında hekim tarafından yapılır.
Uluslararası kılavuzlar
Uluslararası kılavuzlar, Türkiye'deki protokolden farklı eşikler tanımlayabilir. Bu bilgiler bağlam sunmak amacıyla aktarılmıştır; Türkiye'deki uygulama ulusal protokole göre yürütülür.
| Kaynak | Özet |
|---|---|
| ASMBS/IFSO (2022) | VKİ ≥35 kg/m² olan kişilerde eşlik eden hastalıklardan bağımsız olarak önerilir; metabolik hastalığı olan ve VKİ 30–34,9 kg/m² olan kişilerde düşünülmelidir. Üst yaş sınırı tanımlanmamıştır. |
| ADA Standartları (2026) | Tip 2 diyabeti olan ve VKİ ≥30 kg/m² olan, cerrahi açıdan uygun kişilerde düşünülebilir. |
| TEMD Diyabet Kılavuzu (2026) | Tip 2 diyabette: VKİ ≥40 kg/m²; ya da yeterli ilaç tedavisine rağmen kan şekeri kontrol altına alınamayan ve VKİ ≥35 kg/m² olan kişiler. |
| NICE NG246 (Birleşik Krallık) | VKİ ≥40 kg/m² ya da iyileşebilecek önemli bir hastalıkla birlikte VKİ 35–39,9 kg/m²; uzun dönem takibi kabul etmek koşuluyla. |
Tabloyu yana kaydırarak inceleyebilirsiniz.
Asya kökenli bireyler için daha düşük eşikler tanımlanmıştır.
VKİ (BMI) HesaplamaVücut kitle indeksinizi öğrenebilirsiniz. Sonuç, uygunluk kararı ya da tedavi önerisi değildir.Kimlerde uygun olmayabilir?
Bazı durumlar, obezite cerrahisini uygun olmayan ya da ertelenmesi gereken bir seçenek haline getirebilir. Bunların önemli bir bölümü göreceli durumlardır; yani tedavi edildiklerinde ya da kontrol altına alındıklarında yeniden değerlendirme yapılabilir:
- Genel anesteziyi engelleyen ciddi kalp veya akciğer hastalıkları
- Düzeltilemeyen kanama bozuklukları
- Yayılmış ya da ameliyat edilemeyen kanser
- Aktif alkol veya madde bağımlılığı
- Tedavi edilmemiş ağır depresyon, psikoz veya yeme bozukluğu
- Kiloya yol açan ve henüz tedavi edilmemiş hormonal bir hastalık
- Gebelik ya da yakın dönemde gebelik planı
- Ömür boyu vitamin desteği ve takibe uyum sağlanamayacak olması
Reflü, mide fıtığı veya bağırsak hastalıkları gibi durumlar ise cerrahiyi engellemekten çok, hangi yöntemin konuşulacağını etkileyebilir.
Karar nasıl verilir?
- Klinik değerlendirme
Sağlık öyküsü, muayene, önceki kilo verme denemeleri ve beklentiler.
- Tetkikler
Kan testleri, endoskopi, görüntüleme ve gerekli görülen diğer incelemeler.
- Uzman görüşleri
Endokrinoloji, beslenme, psikoloji, anestezi ve gerektiğinde diğer bölümler.
- Sağlık kurulu
Uygunluk, protokole göre çok disiplinli sağlık kurulu tarafından değerlendirilir.
Değerlendirme sonrasındaki hazırlık dönemi için Ameliyat öncesi hazırlık sayfasına bakabilirsiniz.
Hatırlatma
İnternette yer alan hesaplama araçları ve bu sayfadaki bilgiler, ameliyata uygun olup olmadığınızı belirlemez. Sağlık durumunuzu ve seçeneklerinizi bir hekimle değerlendirmeniz gerekir.
Kaynaklar
- T.C. Sağlık Bakanlığı. Obezite ve Metabolik Cerrahi Klinik Protokolü – Revizyon 01 (Nisan 2026) (2026). Resmi kurum · Erişim: 25 Eylül 2026
- Sonmez A, et al. Türkiye Consensus Report on the Multidisciplinary Obesity Treatment in Adults. Obes Facts 2025;18(5):514–534 (2025). DOI: 10.1159/000545605. PMID: 40179846. Bilimsel yayın · Erişim: 25 Eylül 2026
- Sharma AM, Kushner RF. A proposed clinical staging system for obesity. Int J Obes (Lond) 2009;33(3):289–295 (2009). DOI: 10.1038/ijo.2009.2. PMID: 19188927. Bilimsel yayın · Erişim: 25 Eylül 2026
- Eisenberg D, Shikora SA, Aarts E, et al. 2022 ASMBS and IFSO: Indications for Metabolic and Bariatric Surgery. Surg Obes Relat Dis 2022;18(12):1345–1356 (2022). DOI: 10.1016/j.soard.2022.08.013. PMID: 36280539. Kılavuz · Erişim: 25 Eylül 2026
- American Diabetes Association Professional Practice Committee. 8. Obesity and Weight Management for the Prevention and Treatment of Diabetes: Standards of Care in Diabetes—2026. Diabetes Care 2026;49(Suppl 1):S166–S182 (2026). DOI: 10.2337/dc26-S008. PMID: 41358882. Kılavuz · Erişim: 25 Eylül 2026
- Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği. Diabetes Mellitus ve Komplikasyonlarının Tanı, Tedavi ve İzlem Kılavuzu – 2026 (Bariyatrik cerrahi, s. 152–153) (2026). Kılavuz · Erişim: 25 Eylül 2026
- National Institute for Health and Care Excellence. NICE NG246 — Overweight and obesity management, 1.18 Surgical interventions (2025). Kılavuz · Erişim: 25 Eylül 2026
