Kapalı (Laparoskopik) Ameliyat Nedir? Açık Ameliyattan Farkları

Laparoskopik ameliyat nedir?

Laparoskopi, Yunanca kökenli "karın" ve "bakmak" anlamlarını taşıyan sözcüklerden oluşur. Laparoskopik ameliyatta cerrah, karın duvarında açılan birkaç küçük kesiden yerleştirilen ince bir kamera (laparoskop) aracılığıyla karın içini ekranda büyütülmüş olarak görür ve yine küçük kesilerden yerleştirilen uzun, ince aletlerle ameliyatı gerçekleştirir. Halk arasında bu yönteme "kapalı ameliyat" denir.

Açık ameliyatta ise karın duvarında daha büyük bir kesi yapılarak organlara doğrudan ulaşılır. İki yöntemde de karın içinde yapılan işlemin amacı aynıdır; farklı olan organlara ulaşma yoludur.

Kapalı ameliyat nasıl yapılır?

Laparoskopik ameliyatın genel adımları

1. Anestezi ve hazırlık

   Hasta genel anestezi altına alınır; ameliyat bölgesi temizlenerek steril örtülerle hazırlanır.

2. Çalışma alanının oluşturulması

   Küçük bir kesiden karın boşluğuna karbondioksit gazı verilerek karın duvarı hafifçe kaldırılır; böylece organlar arasında görüş ve çalışma alanı oluşur.

3. Kamera ve aletlerin yerleştirilmesi

   Birkaç küçük kesiden, trokar adı verilen ince tüpler aracılığıyla kamera ve cerrahi aletler karın içine yerleştirilir.

4. Ameliyatın yapılması

   Cerrah, ekrandaki büyütülmüş görüntüyü izleyerek işlemi gerçekleştirir. Örneğin tüp mide ameliyatında midenin bir bölümü cerrahi zımbalama aletleriyle kesilip kapatılır.

5. Kapatma

   Gaz boşaltılır, aletler çıkarılır ve küçük kesiler dikiş veya cilt yapıştırıcısıyla kapatılır.

Açık ameliyattan farkları nelerdir?

Obezite cerrahisinde kapalı ve açık yöntemleri karşılaştıran randomize çalışmaların bir meta-analizinde (Reoch ve ark., 2011; 6 çalışma, 510 hasta), kapalı yöntem daha düşük yara enfeksiyonu ve kesi yeri fıtığı riskiyle ilişkili bulunmuştur. Yeniden ameliyat, bağlantı yerinde kaçak ve ölüm oranları açısından ise iki yöntem arasında belirgin bir fark gösterilememiştir.

Kapalı ve açık gastrik bypass'ı karşılaştıran randomize bir çalışmada (Nguyen ve ark., 2001; 155 hasta) kapalı yöntemde ameliyat süresi daha uzun olmakla birlikte kan kaybı daha az, hastanede kalış daha kısa, günlük yaşama ve işe dönüş daha hızlı bulunmuş; ameliyattan bir ay sonra yaşam kalitesi ölçümleri de kapalı grupta daha iyi olmuştur. Aynı çalışmada bir yıllık kilo kaybı iki grupta benzer bulunmuş; yara enfeksiyonu ve kesi yeri fıtığı açık grupta, geç dönemde bağlantı yerinde darlık ise kapalı grupta daha sık görülmüştür.

Tabloyu yana kaydırarak inceleyebilirsiniz.

Karşılaştırma genel bilgi amaçlıdır; sonuçlar ameliyatın türüne ve kişiye göre değişir. Kaynaklar: Reoch J, et al. 2011; Nguyen NT, et al. 2001.

Hangi ameliyatlar kapalı yöntemle yapılır?

Kapalı yöntem genel cerrahide pek çok ameliyatta yaygın olarak kullanılır:

• Obezite ve metabolik cerrahi: Tüp mide, gastrik bypass ve mini gastrik bypass gibi ameliyatlar. Amerikan Diyabet Derneği'nin (ADA) 2026 standartları, metabolik cerrahinin güvenliğinin kapalı tekniklerin gelişmesi, eğitim ve çok disiplinli ekip çalışmasıyla belirgin biçimde arttığını belirtir.
• Safra kesesi ameliyatı: Avrupa Karaciğer Araştırmaları Derneği (EASL) kılavuzuna göre belirti veren safra taşlarında standart yöntem kapalı kolesistektomidir ve safra kesesi ameliyatlarının büyük çoğunluğu kapalı yöntemle başlatılır. Bkz. obezite ameliyatı sonrası safra kesesi taşı.
• Kasık fıtığı: Uluslararası HerniaSurge kılavuzuna göre gerekli donanım ve deneyim bulunduğunda kapalı (laparo-endoskopik) teknikler daha hızlı iyileşme ve daha düşük kronik ağrı riskiyle ilişkilidir. Ayrıntılar: kasık fıtığı ameliyatı.
• Reflü cerrahisi: Mide ile yemek borusu arasındaki geçiş bölgesinin güçlendirildiği ameliyatlar da kapalı yöntemle yapılabilir (reflü cerrahisi).

Kapalı ameliyatın riskleri

Kapalı ameliyat daha küçük kesilerle yapılsa da bir ameliyattır ve kendine özgü riskleri vardır. Kanama, enfeksiyon, iç organlarda yaralanma, pıhtı ve anesteziye bağlı sorunlar her iki yöntemde de görülebilir. Yapılan ameliyata özgü riskler (örneğin tüp mide sonrası kaçak veya darlık) ayrıca konuşulmalıdır; bkz. tüp mide ameliyatının riskleri.

Açık ameliyata geçiş

Bazı durumlarda ameliyat kapalı yöntemle başlanıp açık yönteme geçilerek tamamlanabilir. Bu bir başarısızlık değil, hasta güvenliği için verilen bir karardır. Yoğun yapışıklıklar, beklenmeyen bulgular, kanamanın kontrol edilmesi gerekliliği veya görüşün yetersiz kalması bu kararın nedenleri arasında olabilir. Örneğin Nguyen ve arkadaşlarının çalışmasında kapalı gastrik bypass grubundaki hastaların %2,5'inde açık yönteme geçilmiştir; EASL kılavuzunda ise safra kesesi ameliyatlarında açığa geçiş oranı %4–8 olarak aktarılmaktadır.

Ameliyat sonrası omuz ağrısı

Kapalı ameliyatlardan sonra omuz ağrısı sık görülen bir yakınmadır ve karın içine verilen gazın etkisiyle ilişkilendirilir. Bu ağrı çoğunlukla geçicidir. Bir meta-analizde, ameliyatın sonunda anestezi ekibinin akciğerleri belirli bir basınçla şişirmesi (pulmoner açılma manevrası) gibi uygulamaların bu ağrının şiddetini azaltabildiği bildirilmiştir. Ağrı giderek artıyorsa veya nefes darlığı ya da göğüs ağrısı eşlik ediyorsa beklemeden değerlendirilmelidir.

Kapalı ameliyattan sonra iyileşme

Kapalı ameliyatlardan sonra hareket etmeye genellikle kısa sürede başlanır ve küçük kesilerin bakımı daha kolaydır. Bununla birlikte karın içinde yapılan işlem açık ameliyattakiyle aynıdır ve iç dokuların iyileşmesi için zaman gerekir. Bu nedenle beslenme aşamalarına, ağır kaldırmayla ilgili önerilere ve kontrol randevularına uymak önemlidir. Kesilerin boyutu küçük olsa da her kesi bir iz bırakır; izin görünümü kişiden kişiye değişir.

HerniaSurge kılavuzu, kasık fıtığı ameliyatı sonrasında kişilerin kendilerini rahat hissettikleri anda normal etkinliklerine kısıtlamasız dönmelerini önerir; obezite ameliyatlarında ise dönüş planı yapılan işleme göre ekip tarafından belirlenir. Obezite ameliyatı sonrası dönem için obezite ameliyatı sonrası iyileşme süreci yazısına bakabilirsiniz.

Hangi yöntem bana uygun?

Kapalı yöntem pek çok ameliyatta ilk tercih olsa da her kişi ve her durum için uygun olmayabilir. Daha önce geçirilmiş çok sayıda karın ameliyatı, yoğun yapışıklıklar, bazı acil durumlar veya anesteziyle ilgili özel riskler yöntem seçimini etkileyebilir. Hangi yöntemin sizin için uygun olduğu; yapılacak ameliyat, önceki ameliyatlarınız ve genel sağlık durumunuz değerlendirilerek belirlenir. Genel cerrahi alanındaki diğer konular için genel cerrahi sayfasına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular